یـــــوم و لیـــله

سيدغلامحسين معلمي - روزنامه کیهان ۲۱/۴
آموزش و پرورش به عنوان نهادي كه بايستي دبيرخانه نظام جمهوري اسلامي باشد راه درازي تا رسيدن به اين هدف بسيار والا دارد.
بخشي از مشكلات در آموزش و پرورش ناشي از اختلاف سليقه هاي سياسي است كه آثار و تبعات آن آسيب هاي جدي به ساختار، برنامه ها، كيفيت امور آموزش و پرورش، معلم و دانش آموز زده است. به جز مشكلات ناشي از اختلاف سليقه هاي سياسي مهم ترين چالش هاي آموزش و پرورش عبارتند از:
1-به روز نيستيم و دچار روزمرگي شده ايم، از وظايف اصلي و اساسي مان فاصله گرفته ايم.
2-مدارس شاد و با نشاط نداريم و يا بسيار كم داريم.
3-خلأ تربيتي و عدم امنيت تربيتي در مدارس جدي است.
4-انگيزه همكاران كاهش يافته و دچار نوعي فرسودگي علمي فكري و روحي شده اند.
در اين شرايط رهبر معظم انقلاب در نگاه مدرن و بنيادي به آموزش و پرورش راه كاري عالمانه ارائه فرموده اند:
3 عنصر را در فعاليت هاي آموزش و پرورش مدنظر قرار دهيد:
1-عنصر زمان 2-عنصر نظم 3-عنصر تدريجي بودن فرايند رشد و تحول
از اين رو بايد از اقدامات شتابزده و عجولانه پرهيز كرد و صرف پرداختن به سخت افزارها خيلي اثربخش نيست گرچه مداخله هايي دارد بلكه آنچه قابل تأمل است نرم افزارهاست يعني روش ها، تغييرات ساختاري و عزل و نصب هاي پي درپي مفيد نمي باشد. نكته قابل تأمل اينكه برخي از معلمان، مديران و حتي كارشناسان، در سطوح اداري و ستادي از سرمايه علمي و آموزش كافي برخوردار نيستند!
بخصوص برخي از معلمان ما در مقابل فراگيران آن توانايي علمي لازم را ندارند
امروز معلم ديگر تنها منبع اطلاعات نيست، فضاي چهار ديواري مدرسه نيازهاي بچه ها را ارضا نمي كند معلم مدرسه به عنوان تنها نيروي انرژي دهنده و هدايت كننده فراگيران، خودش فرسوده شده است لذا بايد او را احيا كرد، عاشقي و عشق ورزي را مي توان دوباره در بين معلم و بچه ها ايجاد كرد.
امروز بايد علاوه بر فراهم نمودن امكانات رفاهي و ارتقاء مادي و اقتصادي معلمين فكري هم براي ارتقاء علمي وفكري آنها كنيم، بايد مغز و قلب و روح معلم را هم مورد توجه قرار داد.
بايد سرمايه انساني و فرهنگي آنان را افزايش دهيم، فكر پر، حركت ايجاد مي كند ماحصل آموزش و پرورش امروز انسانهاي سالم، پرتكاپو و فعال نيستند ما بايد به سهم خود و با تدبير درست و تصميم مناسب و عالمانه كاري كنيم و اقدامي خردمندانه انجام دهيم مسئولين آموزش و پرورش اگر دچار روزمرگي نشوند و فعاليت هاي جانبي را كم كنند و فرصتي فراهم نمايند تا بيشتر فكر كنند و به عبارت ديگر اتاق فكر داشته باشند، موفق ترند. نكته ديگر معلمان، مديران و كارشناسان، كه نيازمند يك خودباوري هستند و لذا بايد اين خودباوري را ايجاد و تقويت كرد.
يك نياز مهم و ضروري در آموزش و پرورش برنامه ريزي است كه مغفول مانده به خصوص در حوزه ستادي. امام علي عليه السلام مي فرمايند: پايداري زندگي به برنامه ريزي درست و راه (شرط) آن مديريت مناسب است.
شكل گيري جايگاه آموزش و پرورش به عنوان سنگ بناي آينده كشور و نقشي كه در توسعه و ايجاد تحول در زمينه هاي اخلاقي بارويكردهاي ديني، رفتاري، علمي و... ايفا مي كند و جامعه را تحت تأثير قرار مي دهد، موجب مي گردد بيش از پيش مورد توجه مسئولين قرار گيرد.
لذا دست اندركاران فعلي آموزش و پرورش با تأسي به رهنمودهاي مقام معظم رهبري ضروري است به موارد ذيل عنايت ويژه اي كنند:
1-تاكيد بر انديشه ها و دانايي محوري (توانا بود هر كه دانا بود)
كه رويكردهاي اساسي آن عبارتند از تفكر، تعقل، تدبر كه نتيجه آن منطقي بودن برنامه هاست.
2-توسعه افق ديد (پرهيز از روزمرگي و توجه به آينده نگري)
كه رويكردهاي اساسي آن تدبير، دورانديشي و عاقبت نگري در برنامه هاست و نتيجه آن تبيين و تعيين اهداف (كوتاه مدت، ميان مدت، درازمدت) است و مطلوب است برنامه ها با نيازهاي روز و زمان منطبق باشد.
3-توسعه عمق ديد (پرهيز از سطحي نگري و ظاهربيني)
كه رويكردهاي اساسي آن كيفيت بخشي به برنامه ها و توجه به اهداف كيفي در راستاي اهداف كمي برنامه هاست، يعني توجه به كارآيي (سنجش اهداف كمي) و اثربخشي (سنجش اهداف كيفي) برنامه هاست.
4-توسعه وسعت ديد (پرهيز از بخشي نگري و تك بعدي بودن)
كه رويكرد آن جامع نگري در فعاليت هاست و نتيجه آن جامعيت و كمال برنامه ها در ابعاد اعتقادي، اخلاقي، علمي و آموزشي، فرهنگي هنري، اجتماعي، سياسي و... خواهد بود.
5-توسعه دقت ديد (پرهيز از شتاب زدگي و سهل انگاري، بي دقتي و غفلت)
كه رويكرد آن پيش بيني و توجه داشتن به ابزارها، روش ها، شاخص ها و محتواي برنامه ها خواهد بود و نتيجه آن افزايش بهره وري در برنامه هاست.
6-توسعه زمان ديد (پرهيز از بي نظمي)
كه رويكرد آن زمان سنجي، موقعيت شناسي، تشخيص زمان مناسب براي ارائه برنامه ها خواهد بود و نتيجه آن انضباط كاري و اجتماعي و مديريت زمان خواهد بود.
7-توسعه سرعت ديد (پرهيز از كندي يا تندي در انجام برنامه ها) كه رويكرد آن انجام كارها با سرعت مناسب براساس تقويم اجرايي و عملياتي و نتيجه آن نظم و به روز بودن برنامه ها و منطبق بر نيازهاي زمان خواهد بود.