آیات مشهور قرآن ( آیه ی غار )
آيه غار چیست ؟
منبع : پایگاه مرکز فرهنگ و معارف قرانی
.jpg)
آيه ۴۰ توبه/۹ را كه به هجرت* پيامبر(صلى الله عليه وآله)از مكّه به مدينه و پناهنده شدن حضرت و ابوبكر* در غار ثور اشاره دارد، «آيه غار» گفتهاند[۱]:
«إِلاّ تَنصُروهُ فَقد نَصرَهُ اللّهُ إِذ أَخرجَهُ الَّذينَ كَفروا ثَانِىَ اثنَينِ إِذ هُما فِىالغارِ إِذ يَقولُ لِصـحِبهِ لاَ تَحزَن إِنّ اللّهَ مَعنا فَأنزَلَ اللّهُ سَكينَتهُ عَليهِ و أَيّدهُ بِجنود لَم تَروهَا».
اين آيه همواره مورد توجّه دانشوران شيعه و سنّى بوده و هر يك، برداشتهاى گوناگونى از آن داشتهاند. در سقيفه بنىساعده از همين آيه براى به خلافت رساندن ابوبكر استفاده شد و ابوبكر و خويشاوندان او نيز همواره از آن ياد كردهاند. اهل سنّت فضايل بسيارى را از اين آيه براى ابوبكر استفاده كردهاند. فخر رازى مىگويد: خداوند ابوبكر را «صاحب» پيامبر(صلى الله عليه وآله)دانسته و او را با خطاب «لاَ تَحزَن إِنّ اللّهَ مَعَنا» مفتخر ساخته است كه نشان ازهمراهى خدا با آنان دارد و خداوند سكينه خويش را بر او نازل ساخت.[۲]
در برابر برداشت اين گونه فضايل، پاسخ داده شده كه تعبير «صاحب» در قرآن فقط به معناى مطلق همراهى به كار رفته است؛ مانند «ومَاصاحِبُكُم بِمَجنون» و فضيلتى بهشمار نمىآيد. تعبير «إنّاللّه معنا» نيز به معناى حقّانيّت پيامبر(صلى الله عليه وآله)و دين اسلام است و در مقام فضيلتى براى اشخاص نيست.[۳] درباره نزول سكينه نيز گفته شده كه سياق ضماير مفرد مذكّر در آيه كه همگى به پيامبر(صلى الله عليه وآله)باز مىگردند و تعبير «أَنزَلَ سَكِينَتَهُ عَلى رَسولِه» در آيات ديگر، مؤيد اين نظر است كه خداوند از نزول سكينه بر پيامبر(صلى الله عليه وآله)خبر مىدهد، نه ابوبكر؛[۴] ازاين رو برخى از عالمان شيعه، اين آيه را بر ضدّ ابوبكر شمردهاند؛ زيرا در آيات ديگر در كنار نام پيامبر(صلى الله عليه وآله)از مؤمنان نيز ياد شده: «وأَنزَلَ اللّهُ سَكينَتهُ عَلى رَسولِه و عَلىالمُؤمِنين» ؛ امّا در اين آيه، فقط ازنزول سكينه بر پيامبر(صلى الله عليه وآله)سخن به ميان آمدهاست.[۵]
على خراسانى
منابع:
[۱] الصحيح من سيرة النبى، ج۴، ص۲۳.
[۲] التفسير الكبير، ج۱۶، ص۶۴ـ۶۷.
[۳] رساله شرح المنام، ص۲۵ـ ۹ .
[۴] التبيان فی تفسیر القرآن ، ج۵، ص۲۲۱ و ۲۲۲؛ الميزان، ج۹، ص۲۸۱.
[۵5] الميزان، ج۹، ص۲۸۱.
با سلام